Home › Identiteiten › Cisgender
Cisgender
"Cisgender" wordt gebruikt voor mensen bij wie de genderidentiteit overeenkomt met het geslacht dat bij de geboorte is geregistreerd. Critici vinden dat de term het concept genderidentiteit als universeel feit vooronderstelt; voorstanders zien hem als neutrale tegenhanger van "transgender".
Definitie en herkomst
Voorstanders omschrijven cisgender als de situatie waarin iemands innerlijke gendergevoel overeenkomt met het bij de geboorte geregistreerde geslacht. De Engelse term werd in 1994 in een Usenet-nieuwsgroep over transgender-onderwerpen gemunt; Volkmar Sigusch gebruikte in 1991 al de Duitse vorm "zissexuell". In 2015 nam de Oxford English Dictionary het woord op (W).
Een spiegel van "trans"
Critici stellen dat de term nodig werd binnen een theorie die "transgender" definieert als een afwijking tussen identiteit en lichaam. Door iedereen die geen trans-identiteit claimt te benoemen, ontstaat een symmetrie tussen cis en trans — volgens hen een constructie en geen waarneming. Zie Judith Butler en performatieve spraakdaad.
Kritiek: een vooronderstelde identiteit
"Cisgender" veronderstelt dat iedereen een genderidentiteit heeft die al dan niet overeenkomt met het lichaam. Critici wijzen erop dat veel mensen geen aparte "identiteit" naast hun lichaam ervaren; zij zijn man of vrouw zonder een innerlijk gevoel daarvoor. Wie zegt geen genderidentiteit te hebben, wordt volgens de definitie toch cisgender genoemd.
Er is geen meetbare marker die de claim bevestigt of weerlegt; de enige bron is zelfrapportage. Zie ook cirkelredenering en onfalsifieerbaarheid.
Critici stellen ook dat het cis/trans-schema doorwerkt in debatten over vrouwenruimtes, sport en gevangenissen. Zie sex versus gender en biologisch geslacht.
Verwante identiteiten
Transgender — de paraplu-term waar "cis" als spiegel bij hoort.
Non-binair — derde positie binnen hetzelfde model.
Agender — alternatief voor wie geen identiteit claimt.
Veelgestelde vragen
Volgens de definitie wel. Dat is precies de kritiek: wie het concept verwerpt, valt er toch onder. Zie onfalsifieerbaar.
Het is geen klinische of biologische categorie en er bestaat geen psychometrische meting van. De term wordt afgeleid uit zelfrapportage of toegekend door uitsluiting.
Omdat zij zich man of vrouw weten op grond van hun lichaam, niet op grond van een innerlijke identiteit. Het label vooronderstelt iets wat zij niet ervaren.
Bronnen
- Sigusch, V. (1991). Die Transsexuellen und unser nosomorpher Blick. volkmar-sigusch.de.
- Stock, K. (2021). Material Girls, hoofdstuk over gender-identiteit.