"Genderidentiteit" is geen
biologisch feit —
het is een ideologisch geloof.

Op een ongetoetst geloof zijn klinische protocollen, wetgeving en onderwijsbeleid gebouwd. Puberteitsblokkers, hormoonbehandelingen en chirurgie bij minderjarigen rusten allemaal op de aanname dat "genderidentiteit" een vaststaande, kenbare grootheid is. Die aanname is filosofisch onhoudbaar, empirisch zwak en in zijn gevolgen onomkeerbaar.

GenderID.nl behandelt het concept op drie niveaus: wat het volgens zijn voorstanders zou zijn, waarom de kritiek erop dodelijk is, en wat het onderzoek ervan overlaat.

De site is georganiseerd rond drie clusters die samen het concept genderidentiteit ontleden. Het eerste cluster documenteert de identiteits-catalogus: van non-binair en agender tot xenogender en autigender. Elke identiteit krijgt een aparte analyse van definitie, oorsprong, klinische status en filosofische kritiek. Het patroon dat zichtbaar wordt is dat zelfduiding zonder externe referent eindeloze proliferatie genereert — precies wat je verwacht bij een geloof, niet bij een biologisch verschijnsel.

Het tweede cluster bundelt de conceptuele kritiek: cirkelredenering, onfalsifieerbaarheid, het ontbreken van een meetbare marker, performatieve spraakdaad, en de logische onverenigbaarheid van constructionisme en essentialisme. Kathleen Stock en Holly Lawford-Smith (filosofen) en Helen Joyce (journaliste) hebben deze kritiek uitgewerkt; Stock maakte in oktober 2021 haar vertrek bij de University of Sussex bekend, na een rel over haar standpunten (bron).

Het derde cluster bespreekt het klinisch en empirisch onderzoek: de Cass Review (VK 2024), SBU (Zweden 2022), NICE (VK 2020), de Finse richtlijn, het Noorse Ukom-rapport en de Deense aanpak, de Dhejne-studie, het ROGD-werk van Lisa Littman, de analyse van het Dutch Protocol door Michael Biggs en de evidence-base-kritiek van Hruz en Levine. Finland, Zweden, Noorwegen, Denemarken en het VK zijn voorzichtiger geworden met medische behandeling van minderjarigen, elk op eigen wijze: Zweden adviseert medische behandeling alleen binnen een onderzoeksprotocol of in uitzonderlijke gevallen en Finland bepleit uiterste voorzichtigheid met puberteitsremmers onder de 18 (bron); de Noorse commissie Ukom adviseerde in maart 2023 puberteitsremmers en hormonale en chirurgische behandeling als "utprøvende behandling" te definiëren (bron); in Denemarken krijgen veel minder jongeren hormoonbehandeling dan voorheen (bron); en de NHS in Engeland schrijft sinds maart 2024 niet meer routinematig puberteitsremmers voor aan onder-18-jarigen (bron).

De rode draad door alle clusters is dat "genderidentiteit" niet aan de minimumvereisten van een wetenschappelijk werkbaar concept voldoet. Er is geen objectieve marker, geen reproduceerbare meting, geen klinische test. De diagnostiek leunt grotendeels op zelfrapportage, en volgens de Cass Review zijn de bestaande meetinstrumenten slecht gevalideerd en voorspelt de diagnose genderdysforie niet betrouwbaar of iemand later genderincongruentie houdt (bron).

De gevolgen zijn niet hypothetisch. Volgens de Cass Review is het Dutch Protocol ontwikkeld voor een andere groep dan de adolescenten die zich vanaf 2014 in steeds grotere aantallen meldden (bron), en laat de review over puberteitsremmers geen conclusies toe over het effect op genderdysforie, mentale gezondheid en cognitieve ontwikkeling (bron). Vandenbussche (2021) en Littman (2021) beschreven in enquêtes onder 237 respectievelijk 100 gedetransitioneerden hun ervaringen (bron, bron); omdat de deelnemers zichzelf aanmeldden zeggen die studies niets over hoe vaak detransitie voorkomt, en ook de Cass Review concludeert dat dat percentage onbekend is (bron). Die review beschrijft verder een verschuiving in de verwijzingen van vooral jongens vóór de puberteit naar vooral meisjes in of na de puberteit, zonder duidelijke verklaring (bron). Dhejne (2011) vond in een Zweeds registeronderzoek onder 324 volwassenen die tussen 1973 en 2003 een geslachtsoperatie ondergingen een gecorrigeerde hazard ratio van 19,1 voor overlijden door suïcide ten opzichte van controles (geen minderjarigen); de auteurs concluderen dat geslachtsaanpassing de dysforie kan verlichten maar mogelijk niet volstaat als behandeling (bron).