Home › Onderzoek › Zweden

SBU-rapport Zweden en Karolinska: de Zweedse koerswijziging

In het voorjaar van 2021 besloot het Astrid Lindgren-kinderziekenhuis van het Karolinska om hormonale behandeling bij minderjarigen met genderdysforie alleen nog te starten binnen goedgekeurd onderzoek. In 2022 concludeerde het SBU dat het bewijs onvoldoende is om de effecten te beoordelen, en Socialstyrelsen paste de richtlijn aan. De Cass Review (2024) kwam later tot vergelijkbare conclusies over de bewijsbasis.

Karolinska — voorjaar 2021

Het Astrid Lindgren-kinderziekenhuis van het Karolinska-universiteitsziekenhuis in Stockholm liet met ingang van 1 april 2021 geen puberteitsremmers of cross-sekse hormonen meer starten onder de 16 jaar; voor 16- tot 18-jarigen alleen nog binnen goedgekeurd onderzoek. Een richtlijn van april 2021 (geldig vanaf 1 mei) breidde dat uit tot alle minderjarigen. Het ziekenhuis wees daarbij op een kennisoverzicht van het SBU uit 2019, dat weinig bewijs vond over de gevolgen op lange termijn, en op de Britse uitspraak in de zaak-Bell. Zie ook de kritiek op het Dutch Protocol.

SBU 2022 — systematische review

Het Statens beredning för medicinsk och social utvärdering (SBU) publiceerde op 22 februari 2022 een systematische review naar hormoonbehandeling bij kinderen en jongeren met genderdysforie (SBU 342) (bron). Conclusies:

• Het bewijs is onvoldoende om de effecten van puberteitsremmers en hormonen op genderdysforie en psychosociaal welzijn te beoordelen.
• De langetermijneffecten op onder meer psychosociale gezondheid konden niet worden beoordeeld.
• Het SBU doet zelf geen aanbevelingen; dat is de taak van Socialstyrelsen.

Socialstyrelsen 2022 — de richtlijn wordt aangepast

De Zweedse gezondheidsautoriteit Socialstyrelsen concludeerde in februari 2022 dat de risico's van puberteitsremmers en hormonen voor jongeren onder de 18 op dit moment zwaarder wegen dan de mogelijke voordelen voor de groep als geheel, en dat deze behandeling binnen onderzoek hoort plaats te vinden en daarbuiten alleen in uitzonderlijke gevallen. De richtlijn van december 2022 noemt goede psychosociale zorg essentieel (bron). Zie ook wat de Cass Review over mentale gezondheid schrijft.

Wat dit betekent voor de "internationale consensus"

Zweden staat hierin niet alleen. De NICE-reviews (2020) beoordeelden de resultaten voor puberteitsremmers als zeer lage zekerheid (bron); zie NICE. Finland (COHERE, 2020) bepleit uiterste voorzichtigheid, en de Noorse commissie Ukom beval in maart 2023 aan deze behandelingen als "utprøvende behandling" te definiëren (bron); zie ook de Noorse en de Deense richtlijn. De Cass Review (2024) beoordeelde alleen de Finse en de Zweedse richtlijn als aanbevelenswaardig voor de praktijk (bron).

Meer van zulke frames naast de feiten gelegd: GenderPropaganda.nl verzamelt factchecks over genderideologie in zorg, media en beleid.

Wat dit zegt over Nederland

In Nederland bracht de Gezondheidsraad op 30 juni 2026 een advies uit over transgenderzorg voor jongeren (bron). Zie voor de Nederlandse geschiedenis de Nederlandse uitrol.