Home › Kritiek › Essentialisme versus constructionisme

Essentialisme versus constructionisme: botsing

De doctrine van genderidentiteit eist tegelijk dat gender geconstrueerd is (om sex te overstijgen) en essentieel (om aangeboren te zijn). Beide kan niet.

Twee onverenigbare posities

Essentialisme: er bestaan vaste, intrinsieke kenmerken die individuen tot lid van een categorie maken. Constructionisme: categorieën zijn sociaal-historisch gevormd en geen ontdekkingen van de natuur. Beide hebben verschillende empirische en politieke implicaties; ze kunnen niet samen waar zijn over dezelfde eigenschap.

Hoe het activisme beide nodig heeft

Om biologisch geslacht te ondergraven gebruikt het activisme constructionistische argumenten: "sex is sociaal toegekend", "geslacht is een spectrum". Om de eigen claim te legitimeren grijpt het naar essentialisme: "ik ben altijd al een vrouw geweest", "trans-zijn is aangeboren". De eerste positie ontkent essenties; de tweede vereist er een. Dit is wat filosofen "the strategic two-step" noemen.

Sally Haslangers oplossing — en haar prijs

Sally Haslanger probeerde de contradictie op te lossen via "ameliorative analysis": gender als sociale klasse-positie, geen innerlijke essentie. Maar dit redt de positie alleen door genderidentiteit-as-essentie op te geven. Daarmee verliest het activisme zijn metafysische claim. Geen enkele integratie van constructionisme en essentialisme houdt stand zonder een van beide aspecten op te offeren.

De praktische gevolgen

Critici worden afwisselend met beide registers tegemoet getreden. Een biologisch argument? "Sex is sociaal." Een verwijzing naar gender-roltransitie? "Identiteit is aangeboren." Deze schakeling functioneert retorisch maar verschuift het debat steeds uit zijn voegen. Helderheid vereist een keuze.

Kan een eigenschap deels essentieel, deels geconstrueerd zijn?

Hoe komt deze contradictie weg?