Home › Concept › Oorsprong

Oorsprong van het concept

Genderidentiteit is volgens critici geen ontdekking in de natuur maar een concept dat in enkele decennia is ontstaan uit klinische werkdefinities. De genese loopt van Hirschfeld via Money's Reimer-zaak en Stollers hypothese tot een begrip dat nu centraal staat in beleid en zorg.

Vroege wortels (1910–1950)

De vroegste contouren zijn te vinden bij Magnus Hirschfeld, die in 1923 de term "transsexualisme" muntte (bron). Aan zijn Institut für Sexualwissenschaft in Berlijn kregen onder anderen Dora Richter en Lili Elbe behandeling; Richter was een van de eerste transgender patiënten die er een geslachtsaanpassende operatie kreeg (bron). In de VS werd de endocrinoloog Harry Benjamin bekend door zijn werk met transgender patiënten; in 1979 werd de Harry Benjamin International Gender Dysphoria Association opgericht, de latere WPATH (bron).

Money en de Reimer-zaak

De term "gender role" werd in 1955 door John Money geïntroduceerd; de term "gender identity" kwam begin jaren zestig via Hooker en Stoller in het vakgebied en Money gebruikte hem in 1966 in het persbericht over de genderkliniek van Johns Hopkins (bron). Money adviseerde de ouders van David Reimer, een jongen die bij een mislukte besnijdenis zijn penis verloor, hem als meisje op te voeden. Money rapporteerde de zaak als schijnbaar succesvol, terwijl Reimer zich niet als meisje voelde, op zijn veertiende als jongen ging leven en in 2004 het leven nam (bron). De werkelijke uitkomst werd gepubliceerd door Diamond en Sigmundson (1997) (bron).

Stoller (1968): hypothese over core gender identity

Psychoanalyticus Robert Stoller schreef in 1968 Sex and Gender. Daarin stelde hij als hypothese dat het gevoel van "core gender identity" voortkomt uit drie bronnen: de anatomie en fysiologie van de genitaliën, de houding van ouders, broers, zussen en leeftijdsgenoten tegenover de genderrol van het kind, en een biologische kracht die de omgevingsinvloeden min of meer kan wijzigen (bron). Critici stellen dat het concept rust op een cirkelredenering en onfalsifieerbaar is.

Activistische escalatie (1970–1990)

Vanaf de jaren zestig en zeventig droeg Virginia Prince bij aan het populariseren van de term "transgender", voor mensen die fulltime als vrouw leven maar geen genitale operatie willen (bron). Met Gender Trouble (1990) zette Judith Butler een andere lijn neer: gender als performatieve spraakdaad. Critici wijzen erop dat beide benaderingen — een innerlijke genderidentiteit en gender als sociale constructie — naast elkaar in het activisme voorkomen. Zie essentialisme versus constructionisme.

Van klinische werkdefinitie naar beleid

Hruz, Mayer en McHugh bespreken in hun analyse (The New Atlantis, 2017) de problemen van puberteitsremming bij genderdysforie. De Cass Review (2024) noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie "an area of remarkably weak evidence" (bron). Zie ook de verspreiding sinds 2010 en detransitie-onderzoek.

Veelgestelde vragen