Home › Onderzoek › Tavistock

Tavistock GIDS gesloten: van zorgen van medewerkers tot Cass Review

De Tavistock-genderkliniek voor kinderen (GIDS) sloot eind maart 2024 (bron). Daar gingen de rechtszaak Bell v. Tavistock, het tussenrapport van de Cass Review en zorgen van medewerkers aan vooraf.

Wat GIDS was

De Gender Identity Development Service (GIDS) was vanaf 1989 de NHS-kliniek voor kinderen met genderdysforie, gehuisvest binnen de Tavistock and Portman NHS Trust. Bij de oprichting zag de dienst minder dan tien kinderen per jaar. In 2011 startte in het Verenigd Koninkrijk de 'early intervention study' met puberteitsblokkers, naar het model van het Dutch Protocol. Volgens de Cass Review werden remmers vanaf 2014 ook buiten dat onderzoek gegeven, aan een bredere groep patiënten dan de oorspronkelijke studie zou hebben toegelaten (bron).

De groei en de zorgen

Tot 2009 zag GIDS minder dan vijftig kinderen per jaar; vanaf 2014 namen de verwijzingen exponentieel toe, tot naar opgave ongeveer 5.000 in 2021/22, een getal waarin volgens de Cass Review mogelijk dubbeltellingen zitten (bron). Daarbij verschoof de groep van vooral jongens vóór de puberteit naar vooral meisjes in of na de puberteit (bron). David Bell, 25 jaar consultant-psychiater bij de Tavistock-trust, diende in 2018 als staff governor, naar aanleiding van zorgen die GIDS-medewerkers met hem deelden, een intern rapport over GIDS in bij de leiding van de trust (bron). Marcus Evans, al lang lid van het bestuur van de trust, trad naar aanleiding van dat rapport af; zijn vrouw Sue Evans, eerder werkzaam bij GIDS, was betrokken bij de rechtszaak die Bell v. Tavistock zou worden (bron).

Bell v. Tavistock (2020-2021)

Keira Bell, een detransitioner, begon op 16-jarige leeftijd met puberteitsremmers, kreeg op 17-jarige leeftijd testosteron en onderging op 20-jarige leeftijd een dubbele mastectomie; in 2019, op 22-jarige leeftijd, stopte ze met testosteron en ze beschrijft spijt (bron). Het High Court oordeelde op 1 december 2020 dat het onwaarschijnlijk is dat een kind onder de 16 kan instemmen met behandeling met puberteitsremmers (bron). Het Court of Appeal vernietigde dat oordeel op 17 september 2021: het is aan clinici, niet aan de rechter, om te beoordelen of een kind wilsbekwaam is (bron).

Cass Interim (2022) en Final (2024)

Het tussenrapport van de Cass Review (2022) wees op grote gaten in de onderzoeksbasis onder de klinische zorg en schreef dat weinig bekend is over de uitkomsten op middellange en lange termijn (bron). In juli 2022 besloot NHS England GIDS te sluiten en te vervangen door regionale centra (bron). Het eindrapport schrijft dat één landelijke dienst met te weinig banden met lokale diensten geen veilige of haalbare langetermijnoptie was en adviseert een regionaal model; het onderzocht de eerdere werkwijze van GIDS niet, maar keek naar de toekomstige zorg (bron). NHS England schreef na het eindrapport dat puberteitsblokkers niet langer routinematig beschikbaar zijn binnen de NHS-genderzorg voor kinderen en jongeren (bron).

Wat dit zegt over Nederland

De Gezondheidsraad schreef op 30 juni 2026 dat de Nederlandse zorg zorgvuldig is ingericht en ziet geen aanleiding die anders in te richten, al zijn de effecten op cognitie, vruchtbaarheid en de lange termijn nog onvoldoende onderzocht; ook schrijft de raad dat de Engelse literatuur waarop de Cass Review steunt niet zonder meer van toepassing is op Nederland (bron). Ook elders kwamen onderzoeksinstanties tot terughoudender conclusies: Zweden (SBU 2022, bron) en Noorwegen (Ukom 2023, bron); over de Finse richtlijn zie COHERE Finland.