Een geloof · geen feit · kritisch bekeken
ICD-evolutie
In ICD-11, in 2019 door de World Health Assembly aangenomen en sinds 1 januari 2022 van kracht, verplaatste de WHO genderincongruentie (HA60) uit het hoofdstuk psychische en gedragsstoornissen naar het nieuwe hoofdstuk "Conditions related to sexual health". De WHO noemt als reden dat classificatie als psychische aandoening ‘enormous stigma’ kan veroorzaken (bron).
ICD-9 en ICD-10 (1990): F64.0 Transseksualisme
In ICD-10 stond "transseksualisme" als F64.0 in het hoofdstuk psychische en gedragsstoornissen, in het blok stoornissen van persoonlijkheid en gedrag bij volwassenen. Het was daarmee formeel een psychiatrische diagnose.
ICD-11 (2019): HA60 Gender Incongruence
ICD-11 trad op 1 januari 2022 in werking (bron). Transseksualisme werd vervangen door "Gender Incongruence" (HA60) en verplaatst naar het nieuwe hoofdstuk "Conditions related to sexual health". Volgens de Cass Review vereist de ICD-11-definitie geen lijden (dysforie) als diagnostisch criterium (par. 10.66). Genderincongruentie bleef wel in de classificatie: volgens de WHO moet dat de toegang tot genderbevestigende zorg en de vergoeding daarvan waarborgen (bron). Zie ook de parallelle DSM-evolutie.
Wie dreef de wijziging?
De voorstellen werden uitgewerkt door de WHO Working Group on the Classification of Sexual Disorders and Sexual Health. Reed e.a. (2016), onder wie Jack Drescher en Peggy Cohen-Kettenis, beschreven ze in World Psychiatry als een herziening op basis van wetenschappelijk bewijs, de klinische praktijk en mensenrechtenoverwegingen (bron). De Cass Review noemt de zorg voor jongeren met genderdysforie ‘an area of remarkably weak evidence’ (bron).
Volgens de Cass Review (2024) probeerde ICD-11 genderdiversiteit te depathologiseren. De review benadrukt dat clinici bij deze kinderen en jongeren alle mogelijk relevante diagnoses moeten overwegen en vastleggen, omdat andere diagnoses in de onderzochte studies niet consequent waren gedocumenteerd (par. 10.64-10.66) (bron).
Verhouding tot DSM en Yogyakarta
ICD-11 gaat verder dan DSM-5. Waar DSM-5 nog "Gender Dysphoria" als psychische conditie behield, schaft ICD-11 het psychiatrische karakter volledig af. Samen met de Yogyakarta-principes (2006/+10) vormt dit het juridisch-medische drieluik waarmee het ideologische geloof in genderidentiteit als internationale norm werd verankerd — zonder enige evidence-base, zonder meetbare marker, zonder falsifieerbaarheid.
Veelgestelde vragen
De ICD-11-code voor "Gender Incongruence", buiten het psychiatrische hoofdstuk. ICD-11 is sinds 1 januari 2022 van kracht.
De WHO motiveerde de verplaatsing met het stigma van een classificatie als psychische aandoening. Reed e.a. (2016) beschrijven de herziening als gebaseerd op wetenschappelijk bewijs, de klinische praktijk en mensenrechtenoverwegingen.
ICD-11 vereist voor de diagnose geen lijden. De Cass Review benadrukt dat clinici alle mogelijk relevante diagnoses moeten overwegen en vastleggen.
Cass (2024): ICD-11 probeerde genderdiversiteit te depathologiseren; in de onderzochte internationale richtlijnen is er geen duidelijke consensus of de DSM-5- of de ICD-11-diagnose de voorkeur heeft (par. 10.66-10.68).
Bronnen
- World Health Organization (2018). ICD-11.
- Reed G.M. et al. (2016). Disorders related to sexuality and gender identity in the ICD-11. World Psychiatry.
- Cass, H. (2024). Independent Review. NHS England.
- WPATH Files (2024). Environmental Progress.