Home › Onderzoek › Autogynefilie

Autogynefilie: Blanchards theorie en de kritiek erop

Autogynefilie (AGP) is een term van Ray Blanchard voor seksuele opwinding bij de gedachte of het beeld van zichzelf als vrouw, bij biologische mannen. Het concept is omstreden: sommige studies ondersteunen Blanchards typologie, andere bekritiseren de methode en de conclusies.

Definitie en classificatie

Ray Blanchard introduceerde de term in 1989 op basis van een onderzoek onder 212 volwassen mannelijke transseksuelen: wie niet seksueel op mannen valt, meldde vaker seksuele opwinding bij de fantasie een vrouw te zijn dan de homoseksuele groep (bron). Volgens Blanchard hebben transvestisme en de niet-homoseksuele vormen van genderdysforie bij mannen dit element gemeen (bron). Zie Blanchard-typologie.

Empirische evidence

• In een vragenlijstonderzoek onder 232 patiënten van één chirurg meldde 49% vóór de operatie honderden of meer episodes van seksuele opwinding bij cross-dressing of cross-gender fantasie (autogynefilie) (Lawrence 2005) (bron).
• In een Nederlandse studie (Smith e.a. 2005, n=187) meldden niet-homoseksuele transseksuelen een minder sterke cross-gender identiteit in de kindertijd dan homoseksuele transseksuelen (bron).
• In een Nederlandse studie onder 162 volwassenen (Smith e.a. 2005) functioneerden homoseksuele transseksuelen na de behandeling op veel punten beter dan niet-homoseksuele; niet-homoseksuele aanvragers met veel psychopathologie en lichaamsontevredenheid meldden de slechtste uitkomsten (bron).
• Nuttbrock e.a. (2011, n=571, New York) vonden grote verschillen in transvestitisch fetisjisme tussen homoseksuele en niet-homoseksuele transvrouwen, maar ook verschillen binnen de niet-homoseksuele groep, anders dan Blanchard (bron).

Waarom dit zo gevoelig ligt

Het concept raakt aan de vraag wat genderidentiteit is: Blanchard betoogt dat bij niet-homoseksuele transvrouwen erotische motieven een grote rol spelen. Bailey, die Blanchards theorie in 2003 populariseerde in The Man Who Would Be Queen, wekte de woede van een deel van de transactivisten; enkele transvrouwen probeerden hem te gronde te richten. Alice Dreger (2008) documenteerde die geschiedenis (bron). Er is ook inhoudelijke kritiek: Moser (2010) concludeert dat autogynefilie bestaat maar dat de theorie gebrekkig is (bron), en Moser (2009) vond dat 93% van 29 vrouwen ooit seksuele opwinding kende bij de gedachte of het beeld van zichzelf als vrouw (bron). Zie publicatiebias en intimidatie.

Klinische implicaties

Smith e.a. (2005) concluderen dat het onderscheid tussen homoseksuele en niet-homoseksuele transseksuelen theoretisch en klinisch zinvol lijkt en dat de kwetsbaardere niet-homoseksuele groep baat kan hebben bij extra begeleiding (bron). De beoordeling leunt sterk op zelfrapportage, zonder enige biologische marker.

Maatschappelijke implicaties

Blanchards typologie onderscheidt twee groepen. Door beide groepen onder één label "transvrouw" te schuiven, en kritiek als transfobie weg te zetten, wordt ieder serieus beleidsdebat over wat een "transvrouw" feitelijk is onmogelijk gemaakt. Zie ook biologisch geslacht en sex versus gender.